ಆ್ಯಪ್ನಗರ

ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ವಿಶ್ವಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎನ್ನುವುದು ಹುಸಿ ವಾದ

Vijaya Karnataka Web 18 Jan 2020, 5:00 am
- ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶಿರ್ಲಾಲು
Vijaya Karnataka Web rohinaksha


ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟಿ್ರಯ ಜಾಗೃತಿಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವರ್ಗ ಇದೊಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿದ್ಯಮಾನ, ಫ್ಯಾಸಿಸಂ ಮನೋಭಾವ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಭಾವನೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ದಲಿತರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದು ಬಹುತ್ವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದುದು. ಏಕರೂಪಿಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಆತಂಕವನ್ನು ಈ ವರ್ಗದ ಜನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಭಾವನೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯೆ? ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎನ್ನುವ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೂಲ ಯಾವುದು? ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮುಖವಿದೆಯೆ? ಅಥವಾ ಇದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಅನುಕರಣೆಯ ದೋಷವೇ? ಈ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಭಾವಿ ವರ್ಗವೊಂದು ಆಗಿಂದಾಗ ಭಾರತ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂದು ಇಲ್ಲಿವಸಾಹತುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತಾವೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಅರಿವಾಯಿತು ಎನ್ನುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನಾವೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರೂ ಇದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎನ್ನುವ ಮಾತುಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮಾತುಗಳ ಹಿಂದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಕುರಿತ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ದೋಷವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಉದಯವಾದ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿವಿಸ್ತರಣೆಯ ದಾಹದಿಂದ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯೂ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಪಡಿಯಚ್ಚೆ? ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವೆ? ಆ ಭಿನ್ನತೆ ಏನು? 'ರಾಷ್ಟ್ರ'ವನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಯೇ ಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾರಣ 'ರಾಷ್ಟ್ರ' ಎನ್ನುವುದು ಬಹುತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ, ದಲಿತರ, ಮಹಿಳೆಯರ ಧ್ವನಿ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳಗೆ ದಮನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ 'ರಾಷ್ಟ್ರ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು. ಅದು ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾದುದು, ವಿಭಜನಕಾರಿಯಾದುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಈ ವರ್ಗದ ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರ ಎನ್ನುವ ಪದವೇ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಮಲಿನವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದ ಡಿ.ಆರ್‌.ನಾಗರಾಜ್‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅಥೈರ್‍ಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 'ಏಕತೆ'ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಬಹುದಾದ ಜನಾಂಗದ, ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಈ ಚಿಂತಕರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು ಎನ್ನುವ, ಭಾರತದಲ್ಲಿರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಉದಯವಾಯಿತು ಎನ್ನುವವರು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿಬ್ರಿಟಿಷರು ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಐಕ್ಯತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ''ದೇಶವೆಲ್ಲಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ನಾಲ್ಕು ದಿಗ್ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ್ಲದೆ. ಗಂಗಾದಿ ನದಿಗಳನ್ನೂ, ಮಹೇಂದ್ರಾದಿ ಕುಲಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ, ಅಯೋಧ್ಯಾದಿ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ನಗರಗಳನ್ನೂ, ದೇಶದ ಎಲ್ಲಭಾಗಗಳವರೂ ಪಾವನವೆಂದು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಮಣಿಗಳಂತೆ 52 ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳು ದೇಶದುದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹರಡಿದೆ. ಶೈವ ವೈಷ್ಣವಾದಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದ ಭಾವಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳು ಎಲ್ಲಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೆಲ್ಲಸೂಚಿಸುವುದು ಏಕಾತ್ಮತೆಯನ್ನಲ್ಲವೆ? ಈ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಆಂಗ್ಲರು ಮಾಡಿಟ್ಟರೆ?'' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಚಿಂತಕ ಎಸ್‌.ಆರ್‌.ರಾಮಸ್ವಾಮಿಯವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಮರೆವಿಗೆ ಉತ್ತರವಿದೆ.

ಒಂದು ಸಮಾನ ಭಾಷೆ, ಮತ-ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರಾಷ್ಟ್ರ ಒಂದು ಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರಿಭಾಷೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಕುಚಿತ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಸಂಕುಚಿತವಾದವಲ್ಲ. ಅದು ವಿಶ್ವಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಪೂರಕ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು, ಭಿನ್ನರೂಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಇಲ್ಲಿನದು. ಭಾರತವನ್ನೂ, ವಿಶ್ವವನ್ನೂ ಒಂದೇ ನೆಲೆಯಿಂದ ನಿಂತು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವವೇ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಎನ್ನುವ ವೈಶಾಲ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. 'ಭೂಮಂಡಲ ಏಕ ರಾಷ್ಟ್ರ' ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ, 'ಕನ್ನಡವೂ ಭಾರತವೂ ಜಗವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ' ಎನ್ನಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಅಖಂಡ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಯೂ ವಿಶ್ವಮಾನವತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯಿದು. ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಯಾಗದೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದವು ಒಂದು ವಾಸ್ತವವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದವು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ,'' ಎನ್ನುವ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮಾತು ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಅನುಭವಜನ್ಯವಾದುದು. ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಕಲ್ಪಿತ ಸಮುದಾಯ ಎನ್ನುವ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೂ, ಅದನ್ನು ಮೂರ್ತರೂಪದಲ್ಲಿ, ತಾಯಿ ರೂಪದಲ್ಲಿಕಾಣುವ ಭಾರತಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ನಮ್ಮ ಸ್ವ ಅನನ್ಯತೆ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವೆಂದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಿಲ್ಲ.

''ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಲ್ಪನೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕಲ್ಪನೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದು. ಈಗಲಾದರೂ ನಾವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು 'ರಾಷ್ಟ್ರ'ವನ್ನೇ ಆಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಬಹುಸ್ತರಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 'ರಾಷ್ಟ್ರ'ವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಿರುವುದೇ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ'ವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರ ದೊಡ್ಡ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ,'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಜಕ್ಕಳ ಗಿರೀಶ್‌ ಭಟ್‌. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅನುಭವ ನಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಪರಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿದೋಷಗಳಾಯಿತು. ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಸೈದ್‌ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ''ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ'ಯನ್ನು ಮತ್ತು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ'ಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯು ಅಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ವೈಚಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯು ಮಂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅರ್ಥಾತ್‌, ಈ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೂಡಿಬಂದ ಪ್ರತಿರೋಧವೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಕೊಡುಗೆಯೇ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ್ತದೆ.'' ಸೈದ್‌ನ ಮಾತು ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂನೂರರಷ್ಟು ಸತ್ಯ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ನಮ್ಮ ಅಕಡೆಮಿಕ್‌ ವಲಯವೂ ಈ ವಾದವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಮಾದರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಜಡಸ್ವರೂಪದ್ದಲ್ಲ. ಅದು ನೈತಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. ಯುರೋಪ್‌ ಪರಿಭಾವಿಸಿದ 'ನೇಶನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌'ನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕಿಂತ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಭಾಷೆ 'ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ತಾತ್ವಿಕತೆ ಆಳವಾದ್ದು ಮತ್ತು ಹಿರಿದಾದದ್ದು. ಕೇವಲ ಏಕ ಬಣ್ಣ, ಏಕ ಭಾಷೆ, ಏಕ ದೇವತಾರಾಧನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸೆಮೆಟಿಕ್‌ ಸ್ವರೂಪದ 'ನೇಶನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌'ಗಿಂತ ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ, ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಖಂಡದೊಳಗಿರುವವರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಲೋಕ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಸುಖಿಯಾಗಿರಲೆಂಬಂತೆ ಹಾರೈಸುವ, ಎಲ್ಲಾವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ವರೂಪದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನೋಭಾವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅನುಕರಣೀಯ ಮಾದರಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ದಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವರು ಗ್ರಹಿಸಿದ 'ನೇಶನ್‌' ಪರಿಭಾಷೆಯೂ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗಲೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂತೃಪ್ತಿ. ಅದು ಉಳಿದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಡದ್ದು ಕೂಡ ವಿಸ್ತರಣವಾದಿಯಾಗಿಯೇ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರೂಪು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಂಧವನ್ನು ಬೆಸೆದಿದೆ.

'ಉತ್ತರಂ ಯತ್‌ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಹಿಮಾದ್ರೇಶ್ಚೆತ್ರೖವ ದಕ್ಷಿಣಂ' ಎನ್ನುವಾಗಲೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೇರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ನೆಲೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ವಿಸ್ತರಣವಾದಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಏಕರೂಪೀಕರಣದ ಹಪಹಪಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವೇ ಇಲ್ಲದ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾವು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳಲಾಗದೇ ಹೋದದ್ದು.

ನಮ್ಮ ಅಕಡೆಮಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವಲಯ ಇಂದಿಗೂ ರಾಷ್ಟಿ್ರಯತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಉಗ್ರವಾದದ ಜತೆಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಂದು ದೂಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ನಮ್ಮ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಹಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಬಹುದಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಅದುಮಿಡಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೆಡೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಗತಿ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದೊಳಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗುವ ಒಡಕಿನ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಬಿತ್ತುತ್ತಿದೆ. ಭಾಷಾ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು, ಜನಾಂಗಿಕ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡಿ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳ್ಳುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ದಮನಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತೀಯರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಭಾವನೆಯು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾದರಿಯ ಏಕರೂಪೀಕರಣದ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿತ್ವದ ಸೆಲೆಗೆ ಸಿಲುಕದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇಂದಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಇದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಜಗತ್ತು ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯುದ್ಧದ ದಾಹದಿಂದ ಹೂಂಕರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮತೀಯ ಮೂಲಭೂತವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ನರಳುತ್ತಿರುವಾಗ ವಿಶ್ವ ಪ್ರೇಮದ, ವಿಶ್ವ ಕುಟುಂಬದ, ವಿಶ್ವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕನಸಿಗೆ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಲುವು ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಚರಿತ್ರೆಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವೂ ಅನನ್ಯವೂ ಆಗಿರುವ ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬ ಹುಸಿ ಆತಂಕವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆತಂಕದ ನಿವಾರಣೆ ವರ್ತಮಾನದ ತುರ್ತು ಕೂಡ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಬಲೆಗೆ ನಾವೂ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಲೇಖನ

Vijay Karnataka News App: ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ನಡೆಯುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನುಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಾ? ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಆ್ಯಪ್‌ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಕಳಿಸಿ
ಲೇಟೆಸ್ಟ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ, Vijay Karnataka ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಪೇಜ್‌ ಲೈಕ್‌ ಮಾಡಿರಿ